Trần Thiện Thanh sinh ra tại Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận, có cha là ông Trần Thiện Hải - người gốc Phong Điền, Thừa Thiên Huế, còn mẹ người gốc Bắc Ninh. Khi ca hát, ông chọn tên Nhật Trường vì “Hồi nhỏ tôi thích ca hát lắm nhưng bố mẹ tôi không cho. Thế là tôi phải chờ đến ban đêm đợi bố mẹ đi ngủ rồi mới dám hát. Nhiều khi ban ngày thèm hát quá mà phải đợi đến tối, thấy ngày sao dài ghê nên tôi chọn tên Nhật Trường, có nghĩa là ngày dài”.
Về sáng tác, hai chủ đề lớn trong sáng tác của Trần Thiện Thanh là tình yêu và tình lính. Ông sáng tác nhiều nhạc về lính, nhưng nhạc lính của ông không có thù hận, gay gắt, kích động hoặc u uất, bi thảm mà thường là trong sáng vui tươi, làm thi vị hóa và lãng mạn hóa đời lính gian khổ. Ông từng là Trưởng ban văn nghệ của Đài Tiếng nói Quân đội, có riêng hai chương trình Nhạc Mùa Chinh Chiến phát từ 12 giờ 05 phút cho tới 12 giờ 55 phút trưa thứ hai và Tiếng Hát 20 phát vào 18 giờ 15 phút chiều thứ hai trên làn sóng phát thanh của Đài Tiếng nói Quân đội. Trần Thiện Thanh qua đời vào ngày 13 tháng 5 năm 2005 tại nhà riêng ở Westminster, California, Hoa Kỳ do bệnh ung thư phổi.
Nhạc sĩ Trần Thiện Thanh là một trong những tên tuổi có tầm ảnh hưởng sâu rộng nhất trong nền tân nhạc Việt Nam thế kỷ 20, đặc biệt trong dòng nhạc trữ tình tiền chiến và nhạc vàng. Ông được mệnh danh là "Thi sĩ nhạc vàng" hay "Ông hoàng tình ca" với tài năng đa dạng: nhạc sĩ, ca sĩ, diễn viên, và soạn giả kịch nghệ.
Trần Thiện Thanh tên thật là Trần Thiện Thanh, sinh ngày 12 tháng 06 năm 1942 tại Phan Thiết, Bình Thuận. Ông mất ngày 13 tháng 05 năm 2005 tại California, Hoa Kỳ.
Ông sử dụng nhiều nghệ danh khác nhau tùy theo vai trò:
Trần Thiện Thanh: Nhạc sĩ và ca sĩ (tự thể hiện các sáng tác của mình).
Thanh Trân: Tên thường dùng khi sáng tác ca khúc.
Trần Thanh Hiền: Dùng khi sáng tác nhạc cho phim.
Anh Chương: Dùng khi soạn các vở kịch, tuồng cải lương.
Ông nổi bật với khả năng sáng tác đa dạng:
Nhạc tình ca: Dòng nhạc lãng mạn, buồn, gắn liền với những câu chuyện tình cảm sâu lắng.
Nhạc lính: Một mảng sáng tác đồ sộ, thể hiện tâm tư người lính, đầy bi tráng và lãng mạn.
| Thông tin | Chi tiết |
|---|---|
| Tên thật | Trần Thiện Thanh |
| Nghệ danh | Trần Thiện Thanh, Thanh Trân, Trần Thanh Hiền, Anh Chương |
| Ngày sinh | 12/06/1942 |
| Ngày mất | 13/05/2005 |
| Nơi sinh | Phan Thiết, Bình Thuận |
| Nghề nghiệp | Nhạc sĩ, Ca sĩ, Diễn viên, Soạn giả |
| Dòng nhạc sáng tác | Nhạc Trữ tình, Nhạc Vàng, Nhạc Lính, Nhạc Tiền chiến |
| Ca khúc nổi bật | Chuyện Tình Không Suy Tư, Chiều Trên Phá Tam Giang, Mùa Xuân Đó Có Em, Giờ Này Anh Ở Đâu, Người Ở Lại Charlie |
| Thành tựu | Một trong 5 giọng ca nam hàng đầu (Tứ Trụ) của miền Nam Việt Nam trước 1975. |
Trần Thiện Thanh bắt đầu sự nghiệp vào đầu thập niên 1960. Ông nổi danh không chỉ với vai trò nhạc sĩ mà còn là ca sĩ.
Tài năng đa nhiệm: Ông là người hiếm hoi thành công xuất sắc trong cả vai trò sáng tác và thể hiện. Giọng hát của ông truyền cảm, mạnh mẽ, rất phù hợp với những ca khúc do chính ông viết.
Tứ Trụ Nhạc Vàng: Ông cùng với Duy Khánh, Nhật Trường (cũng là nghệ danh của Trần Thiện Thanh khi ông hát nhạc lính) và Hùng Cường được xếp vào nhóm "Tứ Trụ" giọng ca nam được mến mộ nhất thời bấy giờ.
Nhạc Lính: Mảng nhạc lính của ông có tầm ảnh hưởng rất lớn, khắc họa sâu sắc hình ảnh người lính với cả sự hào hùng lẫn nỗi cô đơn, lãng mạn. Tiêu biểu là các ca khúc được thể hiện dưới nghệ danh Nhật Trường, như: Chuyện Tình Người Lính, Chiều Trên Phá Tam Giang, Người Ở Lại Charlie.
Nhạc Tình: Ông có khả năng tạo ra những bản tình ca vượt thời gian như Chuyện Tình Không Suy Tư, Mùa Xuân Đó Có Em.
Bên cạnh âm nhạc, Trần Thiện Thanh còn là một soạn giả kịch nghệ tài năng. Ông viết nhiều vở kịch và tuồng cải lương dưới nghệ danh Anh Chương, nổi bật là vở cải lương nổi tiếng "Tâm Hồn Muôn Thuở" (1964), sau này được chuyển thể thành phim.
Sau năm 1975, ông không còn được hoạt động nghệ thuật tại Việt Nam. Đến năm 1993, ông sang định cư tại Hoa Kỳ và tiếp tục hoạt động văn nghệ tại hải ngoại. Ông là ca sĩ, nhạc sĩ tích cực của nhiều trung tâm ca nhạc lớn như Thúy Nga, Asia.
Ông qua đời tại Hoa Kỳ vào năm 2005 do bệnh ung thư.
Di sản của Trần Thiện Thanh là vô giá. Dưới đây là những ca khúc tiêu biểu nhất:
Người Ở Lại Charlie
Tâm Sự Người Lính Trẻ
Chiều Trên Phá Tam Giang
Lính Mà Em
Giờ Này Anh Ở Đâu
Chuyện Tình Không Suy Tư
Mùa Xuân Đó Có Em
Khi Người Yêu Tôi Khóc
Yêu
Hàn Mặc Tử (Phổ nhạc từ thơ Quách Tấn)
Các sáng tác của ông cho thấy một bút pháp tinh tế, ca từ giàu chất thơ và khả năng kể chuyện bằng âm nhạc một cách tài tình.
Nhạc sĩ Trần Thiện Thanh là một huyền thoại không thể thay thế của nền âm nhạc Việt Nam. Với tài năng toàn diện và những sáng tác đi cùng năm tháng, ông đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng nhiều thế hệ người yêu nhạc, từ những bản tình ca lãng mạn đến những ca khúc bi tráng về người lính. Ông xứng đáng với danh hiệu "Ông hoàng tình ca" mà khán giả đã dành tặng.
| Tên bài hát | Tác giả |
|---|---|
| 16 trăng tròn | Trần Thiện Thanh |
| 7 ngày đợi mong | Trần Thiện Thanh |
| Ai nói yêu em đêm nay | Trần Thiện Thanh |
| Anh nhớ về thăm em | Trần Thiện Thanh |
| Anh về | Trần Thiện Thanh|Tấn An |
| Anh về với em | Trần Thiện Thanh |
| Áo thơm rơm (Tình đẹp hậu giang) | Trần Thiện Thanh |
| Bắc đẩu | Trần Thiện Thanh |
| Bay lên cao | Trần Thiện Thanh |
| Biển Mặn | Trần Thiện Thanh |
| Biển sương mù | Trần Thiện Thanh |
| Bóng nắng | Trần Thiện Thanh |
| Cạn lời yêu dấu | Trần Thiện Thanh |
| Chân trời tím | Trần Thiện Thanh|Nguyễn Văn Hạnh |
| Chênh vênh cầu khỉ | Trần Thiện Thanh|Vũ Hối |
| Chị ba hàng xanh | Trần Thiện Thanh |
| Chiếc áo bà ba | Trần Thiện Thanh |
| Chiếc áo màu lam | Trần Thiện Thanh|Thầy Pháp Hòa |
| Chiều mưa anh về | Trần Thiện Thanh|Thu An |
| Chiều trên phá Tam Giang | Trần Thiện Thanh|Tô Thùy Yên |
| Cho anh xin số nhà | Trần Thiện Thanh |
| Chờ Đông | Trần Thiện Thanh |
| Chủ nhật náy trẫm nhớ ái khanh không | Trần Thiện Thanh|Nhất Tuấn |
| Chuyện hẹn hò | Trần Thiện Thanh |
| Chuyện không ai cấm | Trần Thiện Thanh |
| Chuyện một người đi | Trần Thiện Thanh |
| Chuyện tình mộng thường | Trần Thiện Thanh |
| Chuyện tình mộng thường | Trần Thiện Thanh |
| Chuyện tình ttkh | Trần Thiện Thanh |
| Chuyện về anh | Trần Thiện Thanh |
| Chuyến đi về sáng | Trần Thiện Thanh|Mạnh Phát |
| Có phải là tình yêu | Trần Thiện Thanh |
| Con đường buồn chung thân | Trần Thiện Thanh |
| Dành cho em đó | Trần Thiện Thanh |
| Dấu đạn thù trên tường vôi trắng | Trần Thiện Thanh |
| Gặp nhau làm ngơ | Trần Thiện Thanh |
| Giấc ngủ trên đồi xanh (Một người nằm xuống) | Trần Thiện Thanh |
| Giận nhau | Trần Thiện Thanh |
| Giây phút tạ từ | Trần Thiện Thanh |
| Giây phút tái ngộ | Trần Thiện Thanh |
| Giọt cà phê đầu tiên | Trần Thiện Thanh |
| Goá phụ ngây thơ | Trần Thiện Thanh|Hà Huyền Chi |
| Gọi tên anh | Trần Thiện Thanh |
| Hà Nội Và Tôi | Trần Thiện Thanh |
| Hàn mặc tử | Trần Thiện Thanh |
| Hãy hứa yêu em | Trần Thiện Thanh |
| Hãy trả lời em | Trần Thiện Thanh |
| Hãy trả lời em đi anh | Trần Thiện Thanh|Nhật Bằng |
| Hiện diện của em | Trần Thiện Thanh|Hữu Phương |
| Hoa biển | Trần Thiện Thanh|Anh Thy |