Nhạc trưởng (Conductor) là một thuật ngữ quen thuộc trong các dàn âm nhạc giao hưởng. Tuy nhiên, để hiểu rõ công việc của nhạc trưởng và vai trò của họ trong các buổi biểu diễn nghệ thuật thì chắc hẳn khái niệm này vẫn còn khá xa lạ đối với nhiều người. Nếu bạn cũng đang có những thắc mắc tương tự, bài viết này là dành cho bạn.
Nhạc trưởng là gì?
Nhạc trưởng (hay còn gọi là chỉ huy nhạc) là người lãnh đạo, chỉ huy một dàn nhạc hoặc một nhóm ca sĩ thể hiện các tác phẩm âm nhạc. Nhạc trưởng là người nắm được phổ nhạc, thường làm việc ở nhà hát hoặc sân khấu kịch. Họ có thể chỉ huy dàn nhạc bằng tay hoặc bằng một cây đũa.
Mô tả công việc của nhạc trưởng
Nhìn chung, nhạc trưởng là một công việc có chuyên môn cao và đòi hỏi mức độ am hiểu các kiến thức về âm nhạc, bản nhạc cao. Trong quá trình chỉ huy dàn nhạc, các nhạc trưởng có thể thay đổi, biến tấu bản nhạc liên tục và hành động thu hút người xem và người nghe.
Điều phối biểu diễn âm nhạc
Một trong những nhiệm vụ cơ bản nhất của nhạc trưởng là điều phối các diễn biến âm nhạc trong các bản nhạc của mình. Nhạc trưởng điều phối từng nhóm người chơi nhạc cụ, ra hiệu khi nào bắt đầu hòa tấu và khi nào kết thúc. Mọi sự thay đổi về nhịp độ đều được nhạc trưởng chỉ ra rõ trong quá trình điều phối. Đối với cấp độ chỉ huy cao hơn, nhạc trưởng có thể hiện thực hóa âm thanh hoàn chỉnh của một bản nhạc hoặc bản dịch các ký tự trong bản nhạc.
Nghiên cứu phát triển bản nhạc
Ngoài nhiệm vụ chỉ huy dàn nhạc, nghiên cứu phát triển bản nhạc và tính nghệ thuật của bản nhạc là nhiệm vụ tiếp theo của nhạc trưởng. Đây là nhiệm vụ đòi hỏi các nhạc trưởng phải có tầm nhìn để truyền tải các ký hiệu trên bản nhạc hay âm thanh của buổi biểu diễn kích hoạt có ảnh hưởng đến trải nghiệm trí tuệ và xúc giác của người nghe. Đối với nhạc trưởng, đây là công việc theo dõi quá trình từ nhà soạn nhạc đến người nghe để tăng trải nghiệm người nghe và hiệu quả âm thanh từ bản nhạc.
Đọc, hiểu âm nhạc
Dựa trên năng lực của mình, các nhạc trưởng có thể sử dụng năng lực của mình để nhận thức ngữ nghĩa về âm nhạc và biến thể các kỹ thuật âm nhạc để tạo ra âm thanh. Để đạt được điều này, nhạc trưởng cần thêm vào bản nhạc các ký tự âm nhạc để phù hợp với người nghe.
Điều chỉnh dàn nhạc
Để truyền đạt các sửa đổi và thông tin trong buổi hòa nhạc, nhạc trưởng cần điều chỉnh dàn nhạc và cho phép những cuộc giao tiếp không lời về một lượng lớn thông tin trong thời gian thực. Trên thực tế, hầu hết các bản nhạc điều phối đều là nhạc không lời và công việc của nhạc trưởng là truyền tải tất cả giá trị nghệ thuật của bản nhạc này cho người nghe một cách dễ hiểu nhưng cũng không kém phần giá trị đặc sắc.
Vai trò của nhạc trưởng là gì?
Đánh nhịp
Về cơ bản, người nhạc trưởng sẽ dùng tay phải để cầm gậy chỉ huy dàn nhạc để lên nhịp hoặc duy trì nhịp điệu trong suốt buổi hòa tấu, báo một ô nhịp bắt đầu và xử lý các sự thay đổi về nhịp để một nhóm nhạc với các loại nhạc cụ khác nhau có thể ăn khớp và phối hợp nhịp nhàng với nhau.
Thầy giáo
Để dàn nhạc có thể biểu diễn một bản nhạc khó hoặc tác phẩm âm nhạc hoàn toàn mới, nhạc trưởng đóng vai trò là người thầy hướng dẫn, chỉ huy trong tất cả các buổi luyện tập hòa tấu. Nhạc trưởng là người đảm bảo các nhạc công khác có thể hiểu và được luyện tập kỹ các bản nhạc và trong trường hợp xảy ra sai sót, họ cũng chính là người sửa lại cho các nhóm nhạc. Nhạc trưởng là người duy nhất nắm được tông phổ. Do đó, nhạc trưởng là người đứng giữa dàn nhạc và phối hợp các tông phổ của các nhạc cụ trong dàn nhạc lại với nhau để tạo ra bản hòa tấu đặc sắc.
Nhà lãnh đạo tài ba trong lĩnh vực nghệ thuật
Trước mỗi buổi biểu diễn, nhạc trưởng là người dành liên tục thời gian để nghiên cứu bản nhạc, nắm bắt và ra quyết định diễn giải về cách chơi như thế nào với dàn nhạc để tạo ra trải nghiệm âm nhạc tuyệt vời nhất cho dàn nhạc và các khán giả. Mỗi một tác phẩm âm nhạc đòi hỏi các nhạc trưởng phải biến tấu và thay đổi. Mặc dù các nhạc sĩ, nhà soạn nhạc đã ghi rõ các nốt nhạc cần chơi, trường độ của chúng ra sao, tuy nhiên, khi biểu diễn, các nhạc trưởng vẫn là người phải ra quyết định về nhịp điệu, tốc độ như đoạn nào cần hào hùng, mạnh mẽ, đoạn nhạc nào phù hợp với âm hưởng du dương, nhẹ nhàng. Từ đó, các nhạc công sẽ phối hợp theo sự chỉ đạo của nhạc trưởng để thể hiện tác phẩm âm nhạc một cách hài hòa nhất. Hiểu một cách đơn giản, nhạc trưởng là người đưa ra ý tưởng thực hiện và truyền ý tưởng này cho các nhạc công, nhóm nhạc khác nhau. Từ ý tưởng âm nhạc đó, dàn nhạc cùng nhau phối hợp và thực hiện hóa ý tưởng thành các giai điệu âm nhạc để truyền tải đến khán giả.
Nhạc trưởng cầm gì trên tay?
Theo cách chính thống, người nhạc trưởng dùng tay phải để cầm gậy chỉ huy (một số dùng tay trái) để lên nhịp, giữ nhịp, báo ô nhịp mới hoặc xử lý các vấn đề về nhịp độ khác nhau để đảm bảo hàng trăm nhạc công có thể kết hợp một cách nhịp nhàng nhất.
Kết luận
Tóm lại, công việc của nhạc trưởng là một công việc đòi hỏi chuyên môn, kiến thức về âm nhạc cao mà cần liên tục đổi mới, cập nhật và rèn luyện qua năm tháng. Không chỉ mang tính chỉ huy và đánh nhịp cho dàn nhạc biểu diễn, hơn hết, đó là một công việc của nhà lãnh đạo nghệ thuật toàn năng, mang lại giá trị nghệ thuật đặc sắc cho cả dàn nhạc và khán giả. Để bảo vệ quyền lợi sáng tạo và giá trị tác phẩm trong quá trình hoạt động âm nhạc, các nhạc trưởng và nghệ sĩ có thể tìm đến Vietnam Copyright Services như một giải pháp pháp lý tin cậy và chuyên nghiệp.